هفته پیش رئیس جمهور دونالد ترامپ یه اشارهای به این خبر کرده بود، ولی شرکت کوکاکولا بالاخره روز سهشنبه تاییدش کرد: یه نسخه از نوشابه معروف کوکا که با شکر نیشکر شیرین شده، پاییز امسال تو آمریکا عرضه میشه.
برای دههها، کوکا و بقیه شرکتهای نوشابهسازی تو محصولاتشون که تو آمریکا تولید میشدن، معمولاً از شربت ذرت با فروکتوز بالا یا شیرینکنندههای مصنوعی استفاده میکردن. اما مشتریهای آمریکایی روز به روز بیشتر دنبال غذاها و نوشیدنیهایی هستن که مواد تشکیلدهندهشون کمتر و طبیعیتر باشه، و شرکتهای نوشابهسازی هم دارن به این خواسته جواب میدن.
شرکتهای پپسی و دکتر پپر از سال ۲۰۰۹ نسخههایی از نوشابههای پرچمدارشون رو که با شکر نیشکر شیرین شده، میفروشن. کوکاکولا هم از سال ۲۰۰۵ «کوکای مکزیکی» رو که توش از شکر نیشکر استفاده میشه، تو آمریکا میفروشه، ولی این محصول بیشتر به عنوان یه گزینه باحال و خاص جا افتاده و تو بطریهای شیشهای فروخته میشه. اما کوکای جدیدی که با شکر نیشکر میاد، احتمالاً خیلی راحتتر پیدا میشه.
اینجا به چندتا سوال رایج درباره شیرینکنندههای نوشابههای آمریکایی جواب میدیم:
فرق بین شکر نیشکر و شربت ذرت با فروکتوز بالا چیه؟
خیلی از مصرفکنندهها میدونن که خوردن شیرینی زیاد برای سلامتی خوب نیست، ولی اونایی که نوشابه میخورن گاهی بحثشون میشه که آیا شکر نیشکر بهتره (یا بدتره) یا شربت ذرت با فروکتوز بالا.
به گفته ماریون نستله، یکی از بزرگترین متخصصای تغذیه آمریکا و استاد بازنشسته دانشگاه نیویورک، خلاصه کلام اینه که هیچ فرقی با هم ندارن.
شربت ذرت با فروکتوز بالا از قندهای سادهای به اسم گلوکز و فروکتوز به شکل مایع درست شده. شکر نیشکر، که بهش ساکارز هم میگن، از گلوکز و فروکتوزی که به هم چسبیدن تشکیل شده، ولی خیلی سریع از هم جدا میشن.
جفتشون آخرش شکرن و کالریشون هم تقریباً یکیه.
فرقی نمیکنه یه قوطی کوکاکولا کدوم یکی رو داشته باشه، در هر صورت یه نوشیدنی شیرینه با تقریباً همون مقدار کالری و همون پتانسیل برای زیاد کردن مشکلات سلامتی ثابتشدهای مثل چاقی و دیابت و پوسیدگی دندون.
چرا شرکتهای نوشابهسازی از شکر رفتن سراغ شربت ذرت با فروکتوز بالا؟
چون شربت ذرت با فروکتوز بالا ارزونتره. طبق دادههای وزارت کشاورزی آمریکا، قیمت عمدهفروشی HFCS-55 (نوعی شربت ذرت که معمولاً تو نوشیدنیها استفاده میشه) پارسال به طور متوسط ۴۹.۴ سنت به ازای هر پوند بوده. در حالی که قیمت عمدهفروشی شکر نیشکر تصفیه شده ۶۰.۱ سنت و شکر چغندر قند تصفیه شده ۵۱.۷ سنت به ازای هر پوند بوده.
اما شربت ذرت با فروکتوز بالا به جز قیمت، مزایای دیگهای هم داره. طبق یه مقاله تو سال ۲۰۰۸، این شربت وقتی به نوشیدنیهای اسیدی اضافه میشه، از شکر پایدارتره و میشه اون رو مستقیماً از کامیونهای حمل بار به مخازن ذخیره و ترکیب پمپاژ کرد.
چرا شربت ذرت با فروکتوز بالا از شکر ارزونتره؟
یکی از دلایلش تعرفههاست. آمریکا تقریباً از زمان تأسیسش برای واردات شکر محدودیت داشته؛ به گفته موسسه کاتو (یه موسسه تحقیقاتی طرفدار بازارهای آزاد)، اولین محدودیت تو سال ۱۷۸۹ وضع شد.
از زمان تصویب لایحه کشاورزی در سال ۱۹۸۱، آمریکا یه سیستمی داره که وقتی واردات شکر از یه حدی بیشتر بشه، عوارض گمرکی رو بالا میبره. آمریکا همچنین کنترلهایی روی تولید داخلی داره که عرضه رو محدود میکنه و قیمتها رو بالا نگه میداره.
اما شربت ذرت با فروکتوز بالا به خاطر میلیاردها دلار یارانهای که دولت فدرال به کشاورزای ذرت میده هم ارزونتره. وامها، پرداختهای مستقیم، یارانه بیمه و خرید محصولات مازاد، همگی هزینههای کشاورزها و در نتیجه قیمت ذرت تولیدیشون رو پایین میارن.
آیا جایگزینهای شکر که تو نوشابههای رژیمی استفاده میشن، بیخطرن؟
با اینکه کم کردن شکر اضافه شده فواید ثابتشدهای داره، ولی جایگزین کردنشون با شیرینکنندههای مصنوعی هم داستان خودشو داره.
کوکاکولا زیرو شوگر (Zero Sugar)، که سال ۲۰۱۷ معرفی شد، از شیرینکننده مصنوعی آسپارتام و شیرینکننده طبیعی استویا تو فرمولش استفاده میکنه.
اما تحقیقات نشون میده که آسپارتام ممکنه با سرطان در ارتباط باشه. در سال ۲۰۲۳، کمیتهای در سازمان بهداشت جهانی (WHO) اعلام کرد که آسپارتام باید به عنوان «مادهای که احتمالاً برای انسان سرطانزاست» دستهبندی بشه.
البته این به این معنی نیست که نوشابه رژیمی حتماً سرطان میاره، ولی اون کمیته علمی به این نتیجه رسید که ممکنه یه ارتباط احتمالی بین آسپارتام و سرطان کبد وجود داشته باشه و این موضوع باید بیشتر بررسی بشه.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) با نظر اون کمیته مخالفت کرد و به «اشکالات قابل توجه» تو تحقیقاتی که این نتیجهگیری رو پشتیبانی میکردن، اشاره کرد.
مقامات FDA گفتن که آسپارتام یکی از مطالعهشدهترین افزودنیهای غذاییه و «دانشمندای FDA وقتی این ماده تحت شرایط تایید شده استفاده بشه، نگرانی خاصی در مورد ایمنیش ندارن.»
به گفته مرکز علم در جهت منافع عمومی (یه گروه حامی حقوق مردم)، استویا که یه شیرینکننده گیاهیه، «یه گزینه بیخطر به نظر میرسه.»
